Αρχική ΣελίδαΧάρτης ΠλοήγησηςΕπικοινωνία
Είσοδος Μελών
Γρήγορη Αναζήτηση
Παπακυριαζή 44
TK 41222, Λάρισα

τηλ: 2410 255388
φαξ: 2410 257522
email:
Ηλεκρονικές Υπηρεσίες Εγγραφή Μέλους Προσφορές – Ζητήσεις Εκθέσεις Προκηρύξεις Forum Χάρτης Πλοήγησης Επικοινωνία
Φάρσαλα-η ιστορία της πόλης

Η αρχαία Φάρσαλος ,από την οποία πήρε και το όνομα της η σημερινή πόλη, εκτεινόταν στη βόρεια πλαγιά και τις υπώρειες του υψώματος Προφήτης Ηλίας, σε μια στρατηγικής σημασίας γεωγραφική θέση, από την οποία διέρχονταν οδικοί άξονες που συνέδεαν τη βόρεια με τη νότια Ελλάδα.
Σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος της καλύπτεται από τη σύγχρονη πόλη. Η εύφορη πεδιάδα που απλώνεται μπροστά της και η οποία διασχίζεται από τους ποταμούς Ενιπέα και Απιδανό, η κυριότερη πηγή του τελευταίου ανέβρυζε ως πριν λίγα χρόνια στους πρόποδες του λόφου της Αγίας Παρασκευής, αποτελούσε στην αρχαιότητα, όπως και σήμερα, πηγή οικονομικής ευημερίας.

Η πρωϊμότερη βεβαιωμένη ανασκαφικά κατοίκηση του χώρου, ανάγεται στη Νεότερη Νεολιθική περίοδο (4η χιλιετία π.Χ.) και εντοπίζεται στο λόφο της Αγίας Παρασκευής, όπου σε δοκιμαστικές τομές βρέθηκε κεραμική των χρόνων αυτών, χωρίς ωστόσο να αποκαλυφθούν αρχιτεκτονικά δεδομένα της οποίας προστίθεται μόνο η εύρεση δύο κιβωτιόσχημων τάφων της Μεσοελλαδικής περιόδου (2η χιλιετία π.Χ.) στον παραπάνω λόφο, καθώς και ταφών της Μεσοελλαδικής περιόδου (2η χιλιετία π.Χ.) στον παραπάνω λόφο, καθώς και ταφών της Μυκηναϊκής περιόδου στο χώρο του δυτικού νεκροταφείου της πόλης των ιστορικών χρόνων.

Για τις απαρχές της πόλης των ιστορικών χρόνων τα ανασκαφικά στοιχεία είναι λιγοστά και οι γραπτές πηγές φειδωλές. Στα αρχαιολογικά ευρήματα, με βάση τα οποία φαίνεται ότι η Φάρσαλος, ως πρωτεύουσα της Φθιώτιδας μιας από τις τετραρχίες της Θεσσαλίας ευημερούσε κατά τους Υστεροαρχαϊκούς χρόνους.

Η πόλη αρχίζει να κόβει δικά της νομίσματα αμέσως μετά τους Περσικούς πολέμους και η νομισματοκοπία της θεωρείται από τις πιο πρώιμες στο θεσσαλικό χώρο. Στον εμπροσθότυπο των αργυρών και χάλκινων νομισμάτων της απεικονίζεται η κεφαλή της προστάτιδας θεάς της πόλης Αθηνάς, με αττικό ή κορινθιακό κράνος. Στον οπισθότυπο ίππος ή ιππέας, θέμα ιδιαίτερα προσφιλές σε αριστοκρατικές κοινωνίες όπως η θεσσαλική, και μάλιστα αυτή της Φαρσάλου, το ιππικό της οποίας υπήρξε φημισμένο στην αρχαιότητα.

Στη στροφή του 5ου προς τον 4ο αιώνα π.Χ. η πόλη εμπλέκεται στους εμφυλίους πολέμους που ταράζουν τη Θεσσαλία, ώσπου τελικά, γύρω στο 374 π.Χ., υποτάσσεται ειρηνικά στον τύραννο των Φερών Ιάσονα, ο οποίος ανακηρύχθηκε ταγός της Θεσσαλίας. Στα κρίσιμα αυτά χρόνια, η Φάρσαλος διοικείται από το συνετό άρχοντα Πολυδάμαντα, στον οποίο τα αντιμαχόμενα αριστοκρατικά γένη της πόλης είχαν εμπιστευθεί τη διακυβέρνηση της.

Στη περίοδο της μακεδονικής κυριαρχίας στη Θεσσαλία, από τα μέσα του 4 ου αι. π.Χ, και μετά, η πόλη ακμάζει καθώς διάκειται φιλικά προς τη νέα ανερχόμενη δύναμη της Ελλάδας. Ο φίλος του Φιλίππου Β΄, Δάοχος Β΄, γόνος του αριστοκρατικού γένους των Δαοχιδών, άρχοντας της Φαρσάλου και ιερομνήμων στους Δελφούς, αναθέτει στο γ΄ τέταρτο του 4 ου αι. π.Χ. στο ιερό του Απόλλωνα μαρμάρινο σύνταγμα από εννέα αγάλματα, που παρίστανε τους πολιτικούς, στρατιωτικούς και αθλητές προγόνους του και το θεό Απόλλωνα. Το σύνταγμα θεωρείται έργο αργό σικυωνικού εργαστηρίου, μέλος του οποίου ήταν και ο Λύσιππος και στον οποίο αποδίδονται ορισμένα αγάλματα, όπως ο Αγίας.

Στα χρόνια της Ρωμαιοκρατίας, το μόνο γεγονός που θα φέρει την πόλη στο προσκήνιο της ιστορίας είναι η μάχη που διεξήχθη στη πεδιάδα της, το 48 π,Χ., με την οποία έληξε η διαμάχη για την εξουσία ανάμεσα στον Πομπήιο και τον Καίσαρα.

Η αρχαιολογική σκαπάνη άρχισε να ανασυνθέτει την εικόνα της αρχαίας Φαρσάλου κομμάτι κομμάτι, ήδη από τις αρχές του αιώνα. Η ανασκαφική έρευνα έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, με τη μορφή σωστικών ανασκαφών, που διεξάγει η ΙΕ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων εξαιτίας της έντονης οικοδομικής δραστηριότητας που παρατηρείται στην πόλη. Οι ανασκαφές αυτές αποκαλύπτουν κυρίως τα λείψανα της πόλης των ελληνιστικών χρόνων, ενώ δεν μπορούμε ακόμη να μιλήσουμε με βεβαιότητα για την έκταση και τη μορφή της πόλης των αρχαϊκών κλασσικών χρόνων.

Αν και δεν έχουν εντοπιστεί ανασκαφικά μέχρι σήμερα συγκεκριμένα ιερά, η λατρεία αρκετών θεοτήτων πιστοποιείται από κινητά ευρήματα, κυρίως αναθηματικές επιγραφές. Με βάση τις παραπάνω, τοποθετείται το ιερό του Διός Θαυλίου στο λόφο της Αγίας Παρασκευής και το ιερό του Ασκληπιού στο λόφο του Αγίου Νικολάου (Βαρούσι). Επίσης αναφέρεται η λατρεία των Ολυμπίου Δία, Ερμή Αγυιάτα, Αρτέμιδος, Αφροδίτης Πειθούς και Θέτιδας. Στις θέσεις «Πλάτωμα» και «Εικονισματάκι» στο λόφο του Προφήτη Ηλία, βρέθηκαν δύο αποθέτες ιερού Δήμητρας, που χρονολογούνται στα τέλη του 4 ου αρχές 3 ου αι. π.Χ. και από τους οποίους προέρχεται μεγάλος αριθμός πήλινων ειδωλίων και αναθηματικών αγγείων. Τέλος, σπηλαιώδη ρωγμή στο ύψωμα Καράπλα, δυτικά της πόλης, ήταν αφιερωμένη στη λατρεία των Απόλλωνα, Ασκληπιού, Υγείας, Ερμή, Πάνα, Νυμφών, Χείρωνα και Ηρακλή.

Σημαντικός αριθμός ιδιωτικών οικιών έχει αποκαλυφθεί με τη σκευή τους in situ. Έχουν ποικίλη κάτοψη, τοίχους με λιθόχτιστα θεμέλια και ανωδομή από ωμά πλιθιά, που σε ορισμένες περιπτώσεις φέρουν επένδυση με έγχρωμα κονιάματα, δάπεδα από πατημένο πηλό, ψηφιδωτά και βοτσαλωτά, και κεράμωση λακωνικού τύπου. Οι δρόμοι της πόλης είναι χωμάτινοι ή πλακόστρωτοι, και διασχίζονται από σύστημα αποχετευτικών αγωγών.

Έξω από τα τείχη της πόλης εκτείνονταν τα νεκροταφεία της. Οι τάφοι που ανασκάφθηκαν χρονολογούνται από τα αρχαϊκά έως και τα ελληνιστικά χρόνια και ανήκουν σε διάφορους τύπους: κιβωτιόσχημοι με τοιχώματα χτιστά ή επενδεδυμένα με πλάκες, μερικές φορές καλυμμένοι από τύμβο, ταφικά οικοδομήματα με πώρινες λάρνακες, κυκλικοί και ωοειδείς χτιστοί τάφοι, κεραμοσκεπείς και τεφροδόχα αγγεία.

Σήμερα η πλειονότητα των αποκαλυφθέντων αρχαίων λειψάνων έχει καταχωθεί, ακολουθώντας τη μοίρα των αρχαιοτήτων που εντοπίζονται σε σύγχρονες πόλεις κτισμένες επάνω σε παλιές. Ορατά τεκμήρια του ιστορικού παρελθόντος της πόλης παραμένουν ο θολωτός τάφος των αρχαϊκών χρόνων επί της οδού Λαμίας, ταφικό οικοδόμημα του 4 ου αι. π.Χ. επί της οδού Χαρ. Τρικούπη, καθώς και τμήματα του τείχους στο λόφο του Προφήτη Ηλία, στον περίβολο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου και σε απαλλοτριωμένα οικόπεδα στο λόφο της Αγίας Παρασκευής και στην οδό Θέτιδας.

 

II. ΤΑ ΦΑΡΣΑΛΑ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ

Η πόλη την περίοδο αυτή περιορίζεται στο ψηλότερο τμήμα της βόρειας πλαγιάς του λόφου Προφήτης Ηλίας, καταλαμβάνοντας το 1/6 της αρχαίας πόλης. Σύμφωνα με τον Προκόπιο τειχίστηκε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (6 ος αι.). Η αρχαία ακρόπολη εξακολούθησε να χρησιμοποιείται και τα τείχη της ανακατασκευάστηκαν. Από την οχύρωση της εποχής αυτής σώζονται σε αρκετό ύψος τμήματα του τείχους της ακρόπολης και του ανατολικού σκέλους του τείχους της πόλης.

Δεξαμενές νερού στην ακρόπολη και την πόλη αποτελούν τα μόνα ανασκαφικά δεδομένα της περιόδου. Εκτός από κεραμική, άλλα λείψανα βυζαντινών χρόνων μέσα στη σύγχρονη πόλη δεν έχουν εντοπιστεί ανασκαφικά μέχρι σήμερα.

Η πόλη μνημονεύεται στις γραπτές πηγές της εποχής ως Φθία τύπος σπανιότερος Φάρσαλος, Φάρσαλα, Φύρσαλα και Φαρσαλία. Διοικητικά ανήκε στο θέμα Ελλάδος, ενώ εκκλησιαστικά υπήρξε κατά διαστήματα έδρα επισκοπής, αρχιεπισκοπής και μητρόπολης μέχρι το 1382 οπότε αποτέλεσε πλέον από κοινού με το Φανάρι Καρδίτσας τη μητρόπολη Φαναριοφερσάλων.

Συχνές είναι οι αναφορές στην πόλη σε σχέση με διάφορα ιστορικά γεγονότα από τα τέλη του 10 ου αι. και μετά. Μετά την Α΄ άλωση της Κων/πολης (1204) από τους σταυροφόρος και την κάθοδο αυτών στον ελλαδικό χώρο η Φάρσαλος κυριεύεται από το Βονιφάτιο Μομφερατικό. Από το 1348 και για 45 χρόνια βρίσκεται κάτω από την εξουσία των Σέρβων, ενώ στα τέλη του 14 ου αι. καταλαμβάνεται από τους Τούρκους.

 

III. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Η ονομασία της πόλης παραδίδεται ως Φέρσαλα ή Φάρσαλα και στα τούρκικα Τσιατάλτζα (δηλ. σταυροδρόμι). Στην περιοχή της σύγχρονης πόλης εντοπίζονται εκτεταμένα στρώματα της περιόδου αυτής και έχουν κατά καιρούς ανασκαφθεί τμήματα οικοδομημάτων, πλακόστρωτων δρόμων (καλντερίμια) και τάφοι. Την πόλη αναφέρουν ξένοι περιηγητές (Leake, Heuzey κ.α.) που την επισκέφθηκαν κατά καιρούς. Όπως μας πληροφορούν ο τουρκικός πληθυσμός κατοικούσε στο κέντρο της, ενώ το χριστιανικό στοιχείο είχε περιοριστεί στις παρυφές της, στις συνοικίες του Βαρουσιού και του Παλιόλουτρου, όπου και οι αντίστοιχες εκκλησίες του Αγίου Νικολάου και της Παναγίας. Από τα 5-6 τζαμιά που αναφέρονται, σήμερα δεν διασώζεται κανένα.

Η πόλη ήταν έδρα μπέηδων και στις αρχές του 19 ου αι. έγινε τσιφλίκι του Αλή Πασά. Αποτελούσε ένα από τα κυριότερα κέντρα βαφής βαμβακερών ειδών. Ονομαστό προϊόν από τα χρόνια αυτά είναι ο χαλβάς, ενώ το «Παναϊά παζάρ» - ετήσιο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου, το οποίο επιβιώνει ως τις ημέρες μας μνημονεύεται τουλάχιστον από το 1608. Κατά καιρούς ο τόπος υπέφερε από σιτοδείες, επιδημίες πανούκλας και Τουρκαλβανούς ληστές.

Τα Φάρσαλα απουσιάζουν από την Επανάσταση του 1821, λόγω του αριθμού τούρκικων στρατευμάτων στην περιοχή, ενώ στις εξεγέρσεις των ετών 1854 και 1878 πολλοί κάτοικοι τους κατατάσσονται στα εθελοντικά σώματα.

 

IV. ΤΑ ΦΑΡΣΑΛΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ

Η πόλη απελευθερώθηκε από το τουρκικό ζυγό στις 18 Αυγούστου 1881. Την άνοιξη του 1897, στα βορειοδυτικά της, διεξήχθη η γνωστή μαχητού ελληνοτουρκικού πολέμου.

Υπήρξε διαδοχικά έδρα δήμου (1883), κοινότητας (1913-1964), δήμου πάλι από το 1965 καθώς και έδρα της ομώνυμης επαρχίας του Νομού Λάρισας. Η συμβολή της στο αγροτικό κίνημα των αρχών του αιώνα ήταν σημαντική. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου συμμετείχε στην αντίσταση και το Μάρτιο του 1943 πυρπολήθηκε από τα στρατεύματα κατοχής και οι κάτοικοί της εκτελέστηκαν. Στα 1954 και 1957 υπέφερε από καταστρεπτικούς σεισμούς.
Σήμερα τα Φάρσαλα ακμάζουν και έχουν εξελιχτεί σε σημαντικό αστικό κέντρο της Θεσσαλίας.

Η σύγχρονη πόλη
Η σύγχρονη πόλη
Ημερολόγιο Δραστηριοτήτων
Δεν υπάρχουν Δραστηριότητες
Δείτε όλες τις δραστηριότητες
Πίνακας Ανακοινώσεων
Δεν υπάρχουν Ανακοινώσεις
Δείτε όλες τις ανακοινώσεις
Δημοσκόπηση
“Καμία δημοσκόπηση που μπορείτε να συμμετέχετε δεν είναι διαθέσιμη την στιγμή αυτή.„
Αρχείο δημοσκοπήσεων
Το έργο αυτό συγχρηματοδοτείται σε ποσοστό 80% από την Ευρωπαϊκή Ένωση - Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ)